„Błysk rewolwru”, czyli… kryminał i zbrodnia w poezji!

Zapraszamy do współtworzenia programu.

Czy wiersz może być równie mroczny jak powieść kryminalna? Czy poezja może nas wyprowadzić z równowagi, jeśli nie pochodzi z Krainy Łagodności…? Czy może wytrącać nas ze strefy komfortu, budzić niepokój, irytować, mnożyć wątpliwości? Przez pryzmat poezji zajrzyjmy w ciemne zakamarki ludzkiej duszy, porozmawiajmy o moralnych dylematach i wyzwaniach, o naturze dobra i zła, brzydoty i piękna, i wszystkiego co pomiędzy nimi….

Motywy zbrodni, w wielu wymiarach, tych dokonanych w strofach wierszy, w literaturze ale i na literaturze, związane z nimi emocje i napięcia – to pole inspiracji i debaty podczas tegorocznej edycji Nocy Poezji.

Poszukajmy wspólnie odpowiedzi na pytania: czy mamy w Polsce poezję kryminalną (crime poetry)? Czy jest dla niej miejsce w polskiej literaturze? Jakie są jej najciekawsze przykłady?

Warto zauważyć, że w przeciwieństwie do prozy kryminalnej, wiersze o zbrodniach nie skupiają się na śledztwie czy rozwiązaniu zagadki, ale na emocjach i refleksji nad naturą dobra i zła. Korzeni tej formy poetyckiej można szukać w balladach średniowiecznych. Później, w wieku XIX powstają wyraziste, mroczne wiersze Edgara Allana Poe, który mistrzowsko łączył grozę z poetyckim pięknem ale też rodzime, mickiewiczowskie „Ballady i romanse”. Kto nie potrafi zacytować ballady ”Lilije”? Kto nie pamięta utworów „Świtezianka” czy „Rybka”? Kto nie analizował motywów zbrodni i kary w balladach Adama Mickiewicza przed maturą? Warto też przypomnieć w tym miejscu wiersz Artura Oppmana „O Cesi, co ssała paluszek i o krawcu z nożycami”, który kiedyś w piwnicy Lochu Camelot świetnie wykonywał Andrzej Róg.

W temacie przewodnim tegorocznej edycji Nocy Poezji nie bez powodu pojawia się cytat z romansu kryminalnego Wisławy Szymborskiej. „Błysk rewolwru” to tytuł jednego z pierwszych, jeśli nie pierwszego, prozatorskiego utworu literackiego Noblistki, odnalezionego na dnie Jej Szuflady. A przecież to 30 lat temu, 3 października 1996 roku, radością dla nas wszystkich było uhonorowanie Wisławy Szymborskiej Nagrodą Nobla w dziedzinie literatury! Nie zapomnijmy o tej rocznicy w Krakowie mieście Literatury UNESCO.

16. edycja Nocy Poezji odbędzie się w dniach 9-11 października 2026 r., przy czym preferowane będą wydarzenia planowane na 10 października oraz noc z 10 na 11 października.

Zapraszamy do współtworzenia programu. Czekamy na Wasze autorskie propozycje oryginalnych, innowacyjnych projektów, obejmujących m.in. czytanie współczesnej poezji, tematyczne spotkania poetyckie, warsztaty literackie, spotkania z poezją w przestrzeni miejskiej, gry miejskie, dla których punktem wyjściowym jest poezja i/lub jej twórczynie/twórcy, spacery literackie, slam poetycki czy eksperymenty literackie z wykorzystaniem nowych mediów. Mile widziane będą projekty podejmowane wspólnie (we współpracy) przez kilka podmiotów, w oryginalny sposób wspierające markę Krakowa jako miasta poetów i poezji – Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Liczymy na Wasze pomysły i kreatywność. Szczególnie interesują nas głosy współczesnych poetek i poetów. Konfrontacja i pojedynki poetyckie.

Organizatorem Nocy Poezji 2026 jest Wydział Kultury Urzędu Miasta Krakowa.

Termin zgłaszania propozycji upływa 8 czerwca 2026 r.

Propozycje niskobudżetowych projektów*/ do programu 16. edycji Nocy Poezji, można składać do Wydziału Kultury UMK:

• osobiście w Kancelarii Magistratu, Plac Wszystkich Świętych 3-4,
• pocztą na adres: ul. Wielopole 17a, 31-072 Kraków z dopiskiem „NOC POEZJI 2026” (decyduje data stempla pocztowego),
• drogą mailową (pod warunkiem, że objętość zgłoszenia nie przekracza 1 MB) na adres: edukacja.kulturowa@um.krakow.pl z dopiskiem NOC POEZJI 2026 w temacie wiadomości.

[*/ Przez projekt niskobudżetowy rozumie się taki projekt, w przypadku którego oczekiwany udział finansowy Miasta Krakowa nie przekracza kwoty 10 tys. zł brutto.]

Propozycja powinna zawierać:

1. tytuł projektu,
2. planowane miejsce i czas realizacji,
3. opis koncepcji, w tym cel realizacji,
4. kosztorys realizacji projektu,
5. informację o przewidywanych adresatach,
6. krótką informację o autorze/ autorach oraz inicjatorach (jeśli osoby lub podmioty nie współpracowały dotychczas z miastem), a także realizatorach/wykonawcach,
7. wskazanie podmiotu (osoba prawna), z którym – w przypadku ujęcia projektu w programie – zostanie zawarta umowa,
8. w przypadku podmiotów będących podatnikami podatku VAT – określenie stawki podatku VAT,
9. w przypadku, kiedy zgłaszającym pomysł jest organizacja pozarządowa – oświadczenie dot. rodzaju prowadzonej działalności.

UWAGA: W kosztorysie powinny być uwzględnione wszystkie koszty związane z przygotowaniem i realizacją projektu zależnie od rodzaju przedsięwzięcia, w tym także opłaty ZAiKS (jeśli dotyczy). Przepisy ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych nakładają na każdy podmiot, korzystający z wyłącznych praw twórcy, obowiązek uzyskiwania zezwolenia w formie licencji oraz zapłaty tantiem autorskich. Szczegółowe informacje są dostępne na stronie internetowej Stowarzyszenia ZAiKS (www.zaiks.org.pl).

Organizator zastrzega sobie prawo wyboru projektów do programu Nocy Poezji 2026, uwzględniając ich atrakcyjność i oryginalność, w tym powiązanie z motywem przewodnim, charakter, lokalizację, adresatów, a także ogólną kwotę środków zabezpieczonych na realizację programu w budżecie miasta. Program jest programem kuratorskim. Organizator dokonuje selekcji kuratorskiej. W przypadku wybranych projektów realizacja następuje na podstawie umowy zlecenia zawieranej z pomysłodawcą (tj. podmiotem wskazanym w przedstawionej propozycji). Dodatkowe informacje można uzyskać w Wydziale Kultury UMK pod numerem tel.: 12 61 61 917.

Realizowana cyklicznie Noc Poezji ma na celu wspieranie i rozwijanie kompetencji i praktyk czytelniczych, a także promocję poezji za pomocą nowych, atrakcyjnych form. Wydarzenia Nocy Poezji to spotkania z poezją, także współczesną, jej autorami i autorkami, to punkt wyjściowy do własnych poszukiwań, interpretacji i reinterpretacji utworów poetyckich. Wzmacniają też markę Krakowa jako miasta poetów i poezji. Ta Noc integruje wokół poezji i kultury słowa środowiska twórcze i artystyczne, instytucje kultury oraz organizacje pozarządowe, wydawców i księgarzy, a także mieszkańców różnych części miasta i gości odwiedzających Kraków – Miasto Literatury UNESCO. Warto przypomnieć, że Kraków, jako pierwsze polskie miasto, został uhonorowany tym zaszczytnym tytułem.

NOC POEZJI stanowi jeden z komponentów marki KRAKOWSKIE NOCE.